Prof. Dr. Els Stronks is hoogleraar Nederlands, lid van de kennistafel ‘effectief leesonderwijs’ en projectleider van de leesevolutie. Ze was o.a. te zien in de uitzending over ‘leesvrees’ van Focus (NPO Start) op 30 september j.l.

Het leesonderwijs zit op dit moment in een overgangssituatie die veel van docenten en scholen vraagt. Omdat de resultaten het afgelopen decennium tegenvielen, proberen scholen en docenten nieuw leesonderwijs uit. Ten eerste meer fictie/literatuur lezen, gestimuleerd ook door maatregelen als de structurele subsidie voor de bibliotheek op school, ten tweede andere didactiek voor begrijpend lezen (bijvoorbeeld geënt op idee van rijke teksten). De leerdoelen zijn met de nieuwe kerndoelen voor po al verzet, maar de toetsnormen niet. Scholen die nu veranderen, verkeren dus in onzekerheid over of ze die oude normen wel halen met nieuw leesonderwijs. In mijn bijdrage ga ik er als projectleider van het NWA project http://leesevolutie.nl – dat de overgang naar ander leesonderwijs helpt te maken – op in wat scholen, docenten en taaladviseurs op dit moment kunnen doen om deze situatie het hoofd te bieden.

Dr. Hilde Hacquebord is oprichter van Diataal en is toetsdeskundige

Breed evalueren van leesvaardigheid

Lezen is een complexe vaardigheid, bij het beoordelen ervan zou daarom gebruik moeten worden gemaakt van een combinatie van meet- en observatiegegevens. Naast gestandaardiseerde toetsen geven ook vormen van observatie en reflectie, vastgelegd in portfolio’s, inzicht in de tekstvaardigheid van leerlingen. Breed evalueren houdt in dat je een leerling niet zozeer vergelijkt met een normgroep, maar kijkt naar hoe die leerling zich ontwikkelt, en wat de relatief zwakke en sterke punten zijn. Zo krijg je inzicht in leesprofiel en ontwikkeling, en aanknopingspunten voor gesprek en didactisch vervolg. In mijn inleiding geef ik enkele voorbeelden van hoe je een breder beeld kunt krijgen van de leesvaardigheid en leesontwikkeling van leerlingen.

Dr. Patrick Rooijackers is onderzoeker en vakdidacticus Nederlands aan de Universiteit Tilburg, lid van de kennistafel ‘effectief leesonderwijs’ en als coördinator toetsing verbonden aan stichting CITO.

Eigentijdse toetsing van leesvaardigheid

Nu de nieuwe concept-kerndoelen en -eindtermen voor het schoolvak Nederlands zijn geformuleerd, staan ook veel gestandaardiseerde toetsen op het punt van veranderen. Stichting Cito, aanbieder van de centrale overheidstoetsen voor het po, vo en mbo, is drukdoende vorm te geven aan de vernieuwingen vanuit dit nieuwe wetgevende kader, met meer aandacht voor diep begrip, evalueren en reflecteren, doelgericht lezen en een grotere diversiteit aan teksten en taken. Daarbij neemt Stichting Cito ook de impact mee die gestandaardiseerde toetsen de laatste decennia op de inhoud en didactiek van het leesonderwijs hebben gekregen. In mijn bijdrage schets ik het inhoudelijk kader van waaruit Stichting Cito haar vernieuwingen vormgeeft, waarbij ik ook kort de kracht en beperkingen van gestandaardiseerde toetsen benoem.

Dr. Mirjam Snel is als expert taal verbonden aan de onderwijsinspectie en lid van de kennistafel ‘effectief leesonderwijs’. Dr. Dortie Mijs is inspecteur primair onderwijs.

Toezicht op de kwaliteit van het taal/leesonderwijs

De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op de kwaliteit van het onderwijs, waaronder ook het taal/leesonderwijs. We willen jullie meenemen in hoe we toezicht houden op het aanbod (standaard OP0 Basisvaardigheden), de wijze waarop scholen zicht hebben op de (lees)ontwikkeling van leerlingen (standaard OP2 Zicht op ontwikkeling en begeleiding) en de kwaliteit van de (lees)lessen (standaard OP3 Pedagogisch-didactisch handelen). We willen het gesprek voeren over waar het onderzoekskader aansluit en waar het kan schuren.

Heb je iets dat je graag wilt delen met de andere deelnemers? Dan kan. Laat het ons uiterlijk een week van tevoren weten via info@verenigingvantaalspecialisten.nl